Nederlandse gemeenten bieden specialistische Wmo-zorg aan inwoners met complexe ondersteuningsvragen, zoals mensen met ernstige psychiatrische kwetsbaarheid, autisme of een licht verstandelijke beperking. Het doel is om eigen regie, veerkracht en draagkracht te versterken, zodat mensen op een eigen plek kunnen wonen en leven. In Utrecht wordt deze zorg geleverd door ruim veertig zorgaanbieders naast elkaar. Vanaf 2027 wordt alle specialistische WMO-zorg in de stad ondergebracht bij één aanbieder. 

Door deze wijziging wil de gemeente de samenwerking met buurtteams, de sociale basis, huisartsen en ouderenzorg vereenvoudigen, zodat inwoners sneller en eenvoudiger dichtbij huis de juiste hulp krijgen. Tegelijkertijd speelt de gemeente in op een toenemende zorgvraag en een krapper gemeentebudget. Vanwege de omvang en complexiteit van deze opdracht is gekozen voor een zogeheten concurrentiegerichte dialoog: een aanbestedingsprocedure zonder dichtgetimmerde eisen, maar met ruimte om met geselecteerde partijen in gesprek te gaan over de opdracht, de dilemma’s en de mogelijke oplossingen.

Lister, De Tussenvoorziening, Wij 3.0, Abrona, Humanitas-DMH, Jados en het Leger des Heils hebben zich ingeschreven als coalitie ‘Viantis’ en werden door de gemeente geselecteerd als dialoogpartner. We spreken met Juul Reinking, bestuursvoorzitter van Lister, over het proces tot inschrijving, de samenwerking binnen de coalitie en lessen die zij meeneemt. 

Wat was je eerste reactie toen je de vraag van de gemeente voor het eerst onder ogen kreeg?
Het was direct duidelijk hoe groot deze opgave was. De gemeente kiest ervoor om alle specialistische aanvullende Wmo-zorg bij één partij onder te brengen, en dat maakt de aanbesteding omvangrijk. Samenwerking met andere grote zorgorganisaties was daarom geen keuze, maar een voorwaarde.Tegelijkertijd riep de opdracht vragen op. In de uitvraag werd een bezuinigingsopgave van 15% genoemd, evenals de ambitie van de ‘beweging naar voren’: het uitgangspunt dat meer inwoners ondersteund worden vanuit de sociale basis of het buurtteam, en dat specialistische zorg alleen wordt ingezet wanneer dat echt noodzakelijk is.

Wat maakte dat je, ondanks die vragen, toch de keuze hebt gemaakt om als Lister mee in te schrijven?
Deze aanbesteding bood ruimte om het samen anders te organiseren. Niet vanuit het perspectief van afzonderlijke aanbieders, maar vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de ondersteuning van inwoners in de stad. Voor mij staat daarbij centraal dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen woning kunnen blijven wonen. Een eigen thuis is essentieel voor herstel en welzijn. Die overtuiging, en de maatschappelijke verantwoordelijkheid die je als zorgorganisatie hebt, maakten dat we hebben besloten om deze stap te zetten.

Hoe is het gelukt om in korte tijd met zeven verschillende organisaties tot een coalitie te komen?
Het opbouwen van vertrouwen kostte tijd, maar was een essentiële voorwaarde om überhaupt samen te werken. We hebben daarom ‘verkeringssessies’ georganiseerd: gesprekken waarin we elkaar leerden kennen en onderzochten of er voldoende basis was om samen op te trekken.  In het begin was het aftasten, maar gaandeweg ontstond er ruimte om standpunten uit te spreken en ook de lastige gesprekken niet uit de weg te gaan.

Hoe verliep de samenwerking binnen de coalitie?
In de periode van april 2025 tot de inschrijving op 10 oktober hebben de organisaties zeer intensief met elkaar samengewerkt. Dat gebeurde op verschillende niveaus: bestuurlijk en inhoudelijk, maar ook rond bijvoorbeeld medezeggenschap, communicatie, HR, financiën. We hebben bewust gekozen voor een participatieve aanpak, waarbij elke organisatie vanuit de eigen expertise gelijkwaardige kon bijdragen.  Dit zorgde voor betrokkenheid en werd als positief ervaren.

Wat vroeg deze aanbesteding en dit proces van jouw leiderschap?
Het vroeg om lef, duidelijkheid en het durven benoemen van breekpunten. Ik moest regelmatig kleur bekennen, bijvoorbeeld wanneer standpunten uiteenliepen en we samen moesten zoeken naar een oplossing.  Daarnaast was het een uitdaging om mijn aandacht goed te verdelen. De aanbesteding was interessant, maar kostte veel tijd. Tegelijkertijd draaide Lister natuurlijk gewoon door en vroeg ook dat om mijn betrokkenheid.

Laatste vraag, waar ben je trots op?
Ik ben er trots op dat we in korte tijd een stevige en innovatieve inschrijving en propositie hebben neergezet, met aandacht voor wijkgericht werken, digitaal- en groepsaanbod en ruimte voor individuele ondersteuning voor wie dat nodig heeft. Lister heeft daarin een actieve rolkunnen spelen. We hebben niet afgewacht, maar samen met anderen het voortouw hebben genomen.

Tot slot …
De afgelopen maanden is er een intensieve samenwerking ontstaan met onze collega’s in de stad. Dat was niet gebeurd zonder deze aanbesteding. Daar verdient wat mij betreft gemeente Utrecht een compliment voor.

Meer weten? Neem contact op met Marjolein Geurts

Interessant artikel? Meld je dan hier aan en ontvang elke 2 maanden de BeBright nieuwsbrief.