BeBright geeft met Zorg Enablers ieder jaar een overzicht van de belangrijkste technologische ontwikkelingen die volop kansen bieden om de zorg te verbeteren. Maar hoe kan technologie bijdragen aan de hoognodige transformatie van de zorg? Gebaseerd op de leerlessen van succesvolle implementaties uit Zorg Enablers zetten we zes sleutels voor succesvolle zorgvernieuwing op een rij.

Er komen veel innovatieve technologieën op ons af. De coronacrisis heeft laten zien dat technologische ontwikkelingen daadwerkelijk onderdeel kunnen zijn van het zorgproces. De vraag is welke technologie de zorg van vandaag en morgen gaat veranderen. Het aanbod van nieuwe technologie is overweldigend en de mogelijkheden zijn ontelbaar. Zo zijn er alleen al ruim 327.000 gezondheidsapps beschikbaar. Maar wat draagt nu werkelijk bij aan de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg? Het gaat dan niet over het introduceren van de technologie als zodanig, maar om de wijze waarop de technologie daadwerkelijk waarde toevoegt voor de gebruikers: patiënten én zorgprofessionals. Hoe zorgen we ervoor dat technologie een zo optimaal mogelijke bijdrage levert aan zorginnovatie? Of beter nog: hoe kan technologie bijdragen aan de hoognodige transformatie van de zorg? Het zijn spannende tijden. Hoewel technologische toepassingen steeds meer geïmplementeerd worden in de gezondheidszorg en onderdeel worden van het zorgproces, is de inzet en het gebruik ervan niet vanzelfsprekend.

“De zorg wordt niet gekenmerkt door een gebrek aan innovatie, maar juist door een overvloed aan slecht gerunde innovaties. Als gevolg hiervan blijven (positieve) resultaten achter en verlies men het vertrouwen in het innovatievermogen van zorgorganisaties.” (Zorg Enablers, 2020)

Met Zorg Enablers laten wij jaarlijks de belangrijkste technologische ontwikkelingen zien die de toekomst van de zorg kunnen beïnvloeden en zo een bijdrage leveren aan de kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg. In de afgelopen vier jaar zijn op die manier ruim 350 innovatieve voorbeelden verdiept en hebben we met ongeveer 40 innovaties een uitgebreide casestudie gedaan om de sleutels voor succesvolle implementatie te ontrafelen. Zes sleutels die hopelijk ook voor andere organisaties de deur openen om samen aan de slag te gaan.

Sleutels zorgvernieuwing

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.     Bij innovatie staat de eindgebruiker centraal

Het grootste gevaar is dat we de nadruk leggen op de technologie zelf en niet op de problemen die moeten worden opgelost of op de waarde die het zou moeten leveren. Alleen de eindgebruiker kan helder het probleem aangeven waar een bepaalde technologie de oplossing voor kan zijn. Ook de ontwikkeling van een duurzame technologie dient samen met de eindgebruiker plaats te vinden. Dat kan op verschillende manieren zoals door het doorlopen en analyseren van de patiënt- of cliëntreis, Design Thinking, diepte-interviews, focusgroepen of Market Research Online Communities (MROC’s). Deze methoden bieden patiënten en cliënten de gelegenheid gedurende hun zorgproces feedback te geven over hun behoefte en (ervaren) kwaliteit van de zorg en daarmee de zorg persoonlijker én predictiever te maken dan in het verleden.

 

2.     Innovatie vraagt om een integrale benadering

Technologie is slechts één ingrediënt van succesvolle innovatie; het is 10% van het innovatieproces. Innovatie betekent ook aandacht voor wetenschappelijk onderzoek en onderbouwing, functioneel toepasbaar ontwerp, duidelijk proces en inrichting en het realiseren van een helder en levensvatbaar model waarmee de zorgorganisatie waarde creëert, levert en behoudt (procesinnovatie). En oog houden voor de zachte kant van innovatie, waarin aandacht wordt besteed aan de relatie met de organisatie en eindgebruiker (sociale innovatie). Innovatie is een continu proces van onder meer procesinnovatie, sociale innovatie en technologische innovatie die het fundament vormen van een duurzame verandering. Enkel nieuwe technologieën uitproberen is niet voldoende.

Het vraagt ondernemerschap om deze verschillende aspecten te verbinden. Welke eisen hieraan worden gesteld, is afhankelijk van de innovatie die je nastreeft. We zien dan ook de opkomst Chief Medical Information Officers(CMIO), Medical Information Officers (MIO’s) en Chief Nursing Information Officers (CNIO): medisch specialisten en verpleegkundigen die de brugfunctie vervullen tussen bestuur, ict-management en de gebruikers. Gezien de integraliteit van innovatie, vraagt innovatiesucces om een bredere blik dan alleen de technologie en daarmee ook om Chief Medical Innovation Officers en Chief Nursing Innovation Officers.

 

3.     Innovatie vraagt om een andere inrichting van de zorg

De noodzaak voor zorginnovatie is voor iedereen die in de zorg werkt duidelijk. Incrementele innovaties geven onvoldoende antwoord; succesvolle zorginnovatie vraagt om out-of-the-box denken. Denk fundamenteel na over welk vraagstuk je wilt oplossen, wat de onderliggende belemmeringen zijn en welke bijdrage technologie kan leveren bij de oplossing. Immers, nieuwe technologie (NT) introduceren in een ‘oude’ organisatie (OO), creëert enkel een verdomd dure ‘oude’ organisatie (VDOO): NT+OO=VDOO.

Succesvolle innovatie vraagt aandacht voor de volgende drie uitdagingen:

  1. Hoe organiseren wij optimale zorg zodat deze kwalitatief, toegankelijk en betaalbaar blijft?
  2. Hoe creëren wij de juiste voorwaarden en ruimte voor vernieuwing?
  3. Hoe zorgen wij ervoor dat we goed voorbereid zijn op de toekomst en wat is daarvoor nodig?

Veel organisaties maken in het kielzog van de corona-uitbraak een herstart met hun strategie en inzet op digitale zorg. Een digitale strategie definieert de manier waarop digitalisering, automatisering en het gebruik van data de patiëntbenadering en zorg- en bedrijfsprocessen verbeteren. Daarnaast geeft het richting aan de ontwikkeling en het gebruik van nieuwe technologie en soms zelfs van nieuwe bedrijfsmodellen. Er gaat in een digitale strategie en bijbehorende agenda, naast de it-infrastructuur, aandacht uit naar onderdelen als management en organisatie, interne én externe procesinrichting en vaardigheden en cultuur van medewerkers en cliënten/patiënten. De uitgangspunten van een digitale strategie worden mede bepaald door de it-infrastructuur.

 

4.     Innovatie is een cyclisch proces van ervaren, leren en aanpassen

Innovatie is geen lineair proces met een helder gedefinieerd begin en eind. Er bestaat geen blauwdruk. De innovatieaanpak is er een van experimenteren en meerdere iteraties. Het is een cyclisch proces met veel kleine stappen. Veel van de stappen geven het gevoel dat je vooruitgaat, maar zo nu en dan word je ook gedwongen weer een paar stappen terug te zetten. Dit vraagt om doorzettingsvermogen en ook de ruimte laten om te falen. Soms leert mens immers meer van een briljante mislukking, dan krampachtig vasthouden aan successen uit het verleden. De gevraagde investering (in tijd, geld, middelen) neemt veelal toe naarmate het proces vordert. Dit komt omdat de iteraties steeds meer tijd vragen en informatie vereisen. De waarde ontwikkelt zich parallel, maar de vruchten worden pas echt geplukt bij implementatie.

 

5.     Creëer de noodzakelijke voorwaarden en vermogen voor innovatiesucces

Het vermogen om te innoveren vergt meer dan een aantal goede ideeën, technologieën of enthousiaste professionals. Er is aandacht nodig voor meerdere elementen, zoals: 1. de innovatieaanpak, 2. de wijze waarop innovatie wordt georganiseerd en gefaciliteerd, 3. de beschikbare middelen, kennis en vaardigheden van zorgprofessionals en eindgebruikers, en 4. de wijze waarop status en voortgang wordt gemeten en innovatie ook binnen een organisatie ondersteund wordt in termen van beloning. Denk bijvoorbeeld aan het realiseren van een structureel investeringsbudget van 2% van de omzet, te besteden aan (digitale) zorgvernieuwing ten behoeve van het verhogen van de kwaliteit en doelmatigheid van de zorg. Eerder schreven we ook al over oplossingsrichtingen in de bekostigingsjungle van de zorg.

 

6.     Innovatie is het resultaat van co-creatie

Co-creatie is de enige mogelijkheid om de zorg naar de toekomst vorm te geven. Samenwerking biedt de gelegenheid om te komen tot de juiste randvoorwaarden, betere oplossingen, ervaringen en meer toegevoegde waarde voor gebruikers, betrokkenen en de maatschappij. Co-creatie is een transparant proces waar alle relevante partijen actief met elkaar samenwerken en gebruikmaken van elkaars complementaire inzichten, kennis en vaardigheden. Binnen een succesvol ecosysteem zijn alle noodzakelijke rollen vertegenwoordigd om de noodzakelijke randvoorwaarden voor zorginnovatie op financieel, ethisch en juridisch gebied te creëren.

Co-creatie gaat ook over het delen van kennis. Er is veel te doen over ‘not inventend here’ syndroom in de zorg. Veel organisaties proberen toch nog steeds zelf opnieuw het wiel uit te vinden. Maar juist het leren van elkaar en het uitwisselen van succesverhalen én mislukkingen, bevordert onze gezamenlijke leercurve in de zorg.

 

Samen aan de slag voor een succesvolle zorgvernieuwing

Tomas Edison, de uitvinder van de gloeilamp, gaf het al aan: “Innovatie is 1% inspiratie en 99% transpiratie.” Innovatie is niet eenvoudig. Er moet goede regelgeving zijn, de toegevoegde waarde moet aangetoond zijn, alle stakeholders moeten betrokken zijn, er moet voldoende financiering zijn en er moet in sommige gevallen afscheid worden genomen van bestaande manieren van werken. Je hoort enkelen al roepen: “Ja, maar…” Ons antwoord: “Ga samen aan de slag!” Zo verleggen we het accent van analyseren (#watdan?) en agenderen (#hoedan?) naar innoveren (#zodus!).  En kunnen we er daadwerkelijk voor zorgen dat de nieuwe technologieën als enabler zullen werken om onze zorgsector toekomstbestendig te maken.

Meer weten?

De jaarlijkse publicatie Zorg Enablers is een initiatief van BeBright en het National eHealth Living Lab. De publicatie staat boordevol inspiratie en is gratis te downloaden via www.zorgenablers.nl. De volgende editie verschijnt in het najaar van 2021.

Meer weten over Zorg Enablers, de digitalisering in de zorg of zelf graag digitale stappen zetten? Neem dan contact op met: Sjoerd Emonts